Propozycje dla Inwestora – BIM, Zamówienia Publiczne, FIDIC

Andrzej Tomana, Datacomp Sp. z o.o.

 

Niniejszy artykuł przedstawia kilka tematów, które mogą zainteresować inwestorów – prywatnych, jak i zamawiających publicznych. Zwrócono uwagę na kontekst BIM w inwestycjach publicznych, kwestię kontraktów oraz propozycję rozwiązań technologicznych dla inwestorów.

 

Sektor budownictwa ma strategiczne znaczenie dla gospodarki pod względem udziału w produkcie narodowym, tworzenia miejsc pracy i wpływu na środowisko. Europejski sektor budowlany wnosi do PKB w regionie około 9% i zatrudnia ponad 18 milionów ludzi, z których 95% jest zatrudnionych przez małe i średnie przedsiębiorstwa. Wskaźnik produktywności w budownictwie zwiększył się tylko o 1% w stosunku do minionych dwudziestu lat, co ilustruje płaska lub nawet spadająca krzywa wskaźników wydajności. Analiza sytuacji wskazuje na problemy systemowe związane z budową, jakością współpracy, niedostatecznymi inwestycjami w technologię, badania i rozwój oraz złe zarządzanie informacją. Te problemy skutkują większym ryzykiem nieprzewidywalnych przekroczeń kosztów, opóźnieniami procesu inwestycyjnego i zmian w projekcie. W efekcie budownictwo jest jednym z najmniej zdigitalizowanych sektorów gospodarki. Cyfryzacja (digitalizacja) to użytkowanie technologii cyfrowej lub komputerowej na poziomie firmy, organizacji, sektora przemysłu lub kraju. W przypadku sektora budowlanego cyfryzacja to wykorzystanie w realizacji inwestycji modelowania informacji o budynku (co oznaczamy akronimem BIM). Raporty opracowane w UE na podstawie inwestycji zrealizowanych według różnych standardów pozwalają oszacować skalę oszczędności w przypadku technik wykorzystujących cyfryzację w całym procesie inwestycyjnym, która jest rzędu 10–20%. Wielka Brytania w swym programie wdrożenia BIM w budownictwie zakłada w 2025 roku zmniejszenie kosztów realizacji inwestycji o 33% i zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych o 50%. To wyjaśnia, dlaczego cyfryzacja jest tak atrakcyjnym kierunkiem rozwoju w budownictwie i w wielu krajach jest wpisana do prawa zamówień publicznych.

Po co nam BIM? Wszak budownictwo działa, budowle powstają, inwestycje są realizowane, a więc, po co nam BIM? Takie pytanie wydaje się być naturalne dla kogoś, kto nie zna technologii BIM, ale i nie wnika w problemy, jakie często trapią inwestycje budowlane. Przekraczanie kosztów i terminów, kiepskiej jakości projekt i dokumentacja, błędy ujawniające się podczas realizacji, kłopoty funkcjonalne na etapie użytkowania itp. to częste problemy, które przylgnęły do budownictwa tak, że stały się niemal jego immanentną cechą.

Dziewięć na dziesięć inwestycji budowlanych doświadcza przekroczenia kosztów1. W Europie znanych jest wiele spektakularnych przykładów inwestycji z rażąco przekroczonym budżetem i czasem budowy. O budowie filharmonii w Hamburgu krążyła anegdota: jak długo będzie budowana filharmonia? Tak długo jak starczy pieniędzy. Pierwotny koszt 76 mln euro urósł do 866 mln.

Jednym z najsłynniejszych projektów, w którym wystąpiło znaczne przekroczenie kosztów była budowa tunelu pod kanałem La Manche. Koszty budowy wzrosły od 2600 milionów do 4650 milionów (80% więcej niż prognozowane koszty). Kolejnym przykładem jest most Humber w Wielkiej Brytanii (przekroczenie 175%). Badanie przeprowadzone w Korei, wykazało, że średni koszt końcowy siedmiu megaprojektów (koszt ponad 1 miliard USD) został przekroczony o 122,4% w porównaniu do pierwotnego kosztu w budżecie. Nawet w rygorystycznej Holandii analiza 78 projektów (drogowe: 37 projektów, kolej: 26 projektów, tunele: 8 projektów, mosty: 7 projektów) wykazała średnie przekroczenie kosztów o 16,5%2. W świetle powyższych danych, przekroczenie kosztów należy uznać za zjawisko globalne, stanowiące istotną kwestię w zarządzaniu projektami budowlanymi. Zjawisko to nie ogranicza się do konkretnego kraju ani branży (budownictwo kubaturowe, infrastruktura, budowle inżynieryjne). Pewne różnice w przekroczeniu kosztów mogą być związane z różnymi czynnikami, takimi jak rozmiar projektu, typ projektu i lokalizacja projektu.

A więc, po co BIM? Ekonomiści mówią o efekcie BIM BAM BOOM, w którym kwota zainwestowana na etapie projektu zwraca się dwudziestokrotnie wykonawcy i stukrotnie użytkownikowi. Ale inwestora mogą zainteresować także inne korzyści wynikłe z zastosowania BIM. Wśród podstawowych korzyści wymienia się:

  • Jakość dokumentacji projektowej; w technologii BIM rysunki 2D sporządzane są w dużym stopniu automatycznie na podstawie jednego źródła, jakim jest model, co pozwala zachować spójność i zgodność pomiędzy poszczególnymi rysunkami. W tradycyjnym podejściu, gdzie nie ma takiej

1 – https://blog.capterra.com/6-simple-ways-to-save-moneyas-a-construction-manager/
2 – Abdulelah Aljohani, Dominic Ahiaga-Dagbui, and David Moore, Construction Projects Cost Overrun: What Does the Literature Tell Us International Journal of Innovation, Management and Technology, Vol. 8, No. 2, April 2017.

 

Źródło: Wiadomości Projektanta Budownictwa nr 2 (325) – styczeń 2018 r.